VU-pedagoog Marjolein Dobber krijgt 500 duizend euro voor onderzoek naar leesonderwijs

Marjolein Dobber (Onderwijspedagogiek) gaat samen met bijzonder hoogleraar Leesgedrag Roel van Steensel (Geesteswetenschappen), nascholingsinstelling De Activiteit en een aantal scholen onderzoek doen naar de werking van de onderwijsaanpak ‘Zin in Lezen’.

05-10-2018 | 14:04

Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) financiert deze studie met 500 duizend euro vanuit het programma NRO langlopend praktijkgericht onderzoek. De beurs wordt per 1 december beschikbaar gesteld en de eerste onderzoeksresultaten worden eind 2021 verwacht.

Dat veel leerlingen geen zin in lezen hebben wordt zichtbaar na enkele jaren leesonderwijs. Marjolein Dobber en Roel Steensel veronderstellen echter dat deze groep leerlingen al eerder 'onzichtbaar' hun zin in lezen heeft verloren. Dit komt onder andere doordat zij de functionaliteit van lezen niet (leren) zien. In regulier leesonderwijs in de groepen 2 en 3 wordt vooral ingezet op technisch lezen, waardoor bepaalde kinderen zich niet competent voelen. 

Actieve deelname van kinderen
Dobber: “Er is een leesaanpak ontwikkeld die inzet op betekenisvol lezen en schrijven: Zin in Lezen. Startpunt van deze benadering is actieve deelname van kinderen aan betekenisvolle geletterdheidspraktijken, zoals een dierenwinkel. De leerkracht ontwerpt deze activiteiten zelf.” De activiteiten zijn tegelijkertijd gericht op het bevorderen van leesmotivatie, begrip, technisch lezen en woordenschat. Om deze aanpak goed te implementeren is professionalisering van leerkrachten essentieel, omdat zij zelf betekenisvolle lees- en schrijfactiviteiten gaan ontwerpen. “Hier wordt in de lerarenopleiding doorgaans niet of nauwelijks aandacht aan besteed”, aldus Dobber.

Interessanter leesonderwijs
Met dit onderzoek kan een bijdrage worden geleverd aan het leesonderwijs op de basisschool. Dobber: “We willen leerkrachten handvatten geven waarmee ze het leesonderwijs voor alle leerlingen interessanter kunnen maken. En we verwachten dat Zin in Lezen positieve effecten zal hebben op leesmotivatie en leesbegrip, vooral bij aarzelende lezers.”

In totaal doen er 48 leerkrachten mee, 24 van groep 2 en 24 van groep 3. Zestien van deze leerkrachten zijn al ervaren in het implementeren van Zin in Lezen en doen daarom niet mee aan de professionalisering. De andere 32 leerkrachten worden verdeeld over twee condities: Zin in Lezen of methodisch lezen. Dobber: “We meten het effect van de professionaliseringstrajecten op leerkrachtvaardigheden tijdens het leesonderwijs in de klas. Vervolgens onderzoeken we in de gehele groep van 48 leerkrachten de invloed van ZiL versus methodisch lezen op de leesontwikkeling en de lees- en schrijfmotivatie van kinderen, waarbij we speciaal kijken naar aarzelende lezers.”