Klimaatverandering is een conflict tussen direct eigenbelang en collectieve belangen op langer termijn

Een internationale groep van hoogleraren in de psychologie - waaronder Paul van Lange - biologie en marketing geven in een recent artikel in Current Directions in Psychological Science innovatieve oplossingen voor klimaatverandering

17-07-2018 | 16:11

Een internationale groep van hoogleraren in de psychologie, biologie en marketing geven in een recent artikel in Current Directions in Psychological Science innovatieve oplossingen voor klimaatverandering. Ze definiëren klimaatverandering als een sociaal dilemma, een sterke tegenstelling tussen het korte termijn eigenbelang en collectieve belangen op lange termijn. Hoofdauteur en hoogleraar psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, Paul van Lange: "Voor het effectief verminderen van de klimaatverandering is het essentieel om een langer tijdsperspectief te versterken en de grenzen van de eigen groep te overstijgen ten faveure van het grotere collectief.  Dit naast het versterken van de overtuiging dat klimaatverandering een reëel probleem is."

Oorsprong klimaatverandering menselijk gedrag
Sinds enkele jaren bestaat er onder wetenschappers veel consensus dat de klimaatverandering reëel is en dat deze deels wordt veroorzaakt door menselijk gedrag. De gevolgen van klimaatverandering zijn immens en worden door veel deskundigen als grotendeels onomkeerbaar (en exponentieel) beschouwd, en dreigen te worden veroorzaakt door hittegolven, overstromingen, dalingen in de landbouw en afnemende biodiversiteit, om maar een paar te noemen. Aangezien klimaatverandering, althans gedeeltelijk, zijn oorsprong vindt in menselijk gedrag, is een voor de hand liggende vraag te stellen: kan de psychologische wetenschap empirisch onderbouwde oplossingen bieden voor klimaatverandering?

Realiteit van de klimaatverandering
Een manier om mensen te overtuigen van de realiteit van de klimaatverandering is dat overheden informatie afstemmen op lokale omstandigheden. Jeff Joireman, hoogleraar Marketing and International Business aan Washington State University: "Overstromingen zijn een belangrijk voorbeeld dat heel concreet kan zijn voor sommige mensen die in lagere landen wonen, terwijl het verhogen van de warmte wellicht overtuigender is voor mensen die in warmere klimaten leven.” Maar hoe kan een lange termijn perspectief worden gepropageerd? Eén manier is om te benadrukken dat de jongeren en kwetsbaren, vooral de eigen kinderen, degenen zijn die met deze toekomst moeten omgaan. Manfred Milinski, Emeritus hoogleraar Evolutionaire biologie aan het Max Planck-instituut in Plön, Duitsland, en Van Lange stellen daarom voor: "De aanbeveling is om kinderen op te nemen in openbare onderwijscampagnes voor het vergroten van het bewustzijn van wat klimaatverandering betekent voor de toekomst. Kinderen dienen het accent van kwetsbaarheid en leiden tot de behoefte aan zorg en bescherming."

Laat belangrijke leiders concurreren op thema klimaat
Paul van Lange vult aan: "Het is voor sommige beslissingen wijs om niet-betrokken mensen, expert-adviseurs, te betrekken bij discussies over klimaatverandering - en met name in advies over stedelijke planning en infrastructuur. Betrokken mensen zullen zich waarschijnlijk richten op het hier en nu van hun huizen, maar onderzoek heeft aangetoond dat niet-betrokken deskundigen geneigd zijn om naar consequenties van menselijke beslissingen op langere termijn te kijken." De laatste aanbeveling richt zich op beslissingen die worden genomen door vertegenwoordigers - zoals nationale leiders wanneer ze een overeenkomst moeten bereiken over de klimaatovereenkomsten. Zoals we weten, zijn dergelijke overeenkomsten vaak niet zo succesvol.

Waarom zou dat zijn? Volgens Paul Van Lange en Manfred Milinski: "Ons onderzoek heeft aangetoond dat leiders de neiging hebben om een wantrouwende en competitieve houding tegenover elkaar te hebben. En degenen die concurrerend zijn met andere leiders, hebben vaak een groot draagvlak in het kiesdistrict. "Een mogelijke oplossing is daarom om deze competitieve mindset te gebruiken door leiders te laten concurreren over wereldwijde reputaties. Bijvoorbeeld, het installeren van een prijs voor "de meest duurzame stad" kan burgemeesters helpen om lokaal beleid te ontwikkelen om het autogebruik in hun steden te verminderen of het openbaar vervoer te bevorderen.